Onbekende foto’s werpen nieuw licht op vernietigingskamp Sobibor
Podcast ‘De Stilte van Sobibor’ toont unieke beelden uit Russisch staatsarchief
Tijdens de jaarlijkse bijeenkomst Sobibor Verzet en Hoop op zondag 12 oktober 2025 in het Verzetsmuseum Amsterdam presenteert Stichting Sobibor de zevendelige podcastserie De Stilte van Sobibor. Bij de productie van deze serie zijn tot nu toe niet eerder getoonde foto’s opgedoken van vernietigingskamp Sobibor, afkomstig uit het Centraal Archief van het Ministerie van Defensie van de Russische Federatie. Hoewel de beelden al in 2018 werden ontdekt, zijn ze tot nu toe onbekend gebleven. Ze werpen een nieuw licht op het kamp en tonen een chaotisch terrein, deels nog intact, kort na de bevrijding van het gebied door Sovjettroepen. Tijdens de bijeenkomst zullen Erik Schumacher (NIOD), Bernolf Kramer (Stichting Sobibor) en Richard Grootbod (Podcastmaker) met hierover elkaar in gesprek gaan.
Meer info: https://www.verzetsmuseum.org/nl/agenda/sobibor-verzet-en-hoop-2025
De 17 foto’s, genomen op 19 augustus 1944, laten onder meer het wachthuisje bij de ingang, de ‘Rampe’ waar treinen aankwamen, en de verblijven van kampbewaarders zien. Ook zijn er aangrijpende beelden van stapels kinderwagens, servies en wandelstokken. “De gaskamers zijn opgeblazen,” zegt Bernolf Kramer van Stichting Sobibor, “maar een plek waar 170.000 mensen zijn bestolen en vergast, kun je niet uitwissen.”
De echtheid van de foto’s is bevestigd, onder andere door de familie van de Nederlandse overlevende Ursula Stern, die op één van de beelden te zien is. De foto’s bevestigen vermoedens dat delen van het kamp na de opstand van oktober 1943 niet volledig zijn ontmanteld, zoals eerder werd aangenomen.
Podcastserie ‘De Stilte van Sobibor’
De podcast De Stilte van Sobibor is een productie van Audiodroom Podcastproducties in samenwerking met Stichting Sobibor. Makers Patty-Lou Middel-Leenheer en Richard Grootbod werkten anderhalf jaar aan de serie, die verhalen vertelt over het weinig bekende kamp Sobibor. Sobibor was een geheim vernietigingskamp in het door de Duitsers bezette Oost-Polen, onderdeel van Aktion Reinhard, waar ruim 170.000 mensen werden vermoord. In tegenstelling tot Auschwitz is het bij velen onbekend.
Vanuit Nederland werden tussen 2 maart en juli 1943, met 19 transporten, 34.313 Joden naar Sobibor gedeporteerd. Vrijwel allen werden direct na aankomst vergast. Slechts een klein aantal werd geselecteerd en ingezet als Sonderkommando. Op 14 oktober 1943 organiseerden deze ‘werkjoden’ een gewapende opstand. Honderden wisten te ontsnappen. Uit Sobibor zijn slechts achttien Nederlandse overlevenden teruggekeerd: drie mannen en vijftien vrouwen. Twee van hen, Selma Wijnberg en Ursula Stern, hebben daadwerkelijk in Sobibor verbleven, de overigen zijn enkele uren in het kamp geweest alvorens zij in de omgeving tewerk gesteld werden of doorgestuurd naar een ander kamp. Onder hen was Jules Schelvis, die enkele standaardwerken over Sobibor schreef en aan wie Koning Willem-Alexander op 4 mei 2020 op de Dam refereerde: “Sobibor begon in het Vondelpark, met een bordje verboden voor Joden”.
Presentatie en beschikbaarheid
De foto’s worden op 12 oktober tijdens Sobibor Verzet en Hoop in het Verzetsmuseum getoond. De podcast is vanaf die dag te beluisteren via app.springcast.fm/podcast/de-stilte-van-sobibor.
De toegevoegde foto’s mogen worden gebruikt met bronvermelding: ‘Stichting Sobibor, afkomstig uit het Centraal Archief van het Ministerie van Defensie van de Russische Federatie’.
Suggesties voor beeldplaatsing
Bijschrift: Onderstellen van kinderwagens op het terrein van het voormalige vernietigingskamp Sobibor, augustus 1944
Download foto
Bijschrift: Sobibor overlevenden Abram Kohn, Ursula Stern en Chaim Trager in Sobibor in augustus 1944.
Download foto
Update 11 oktober. Volgens de archeoloog Ivar Schute is dit de ingang van de Himmelfahrtstrasse of Schlauch. Via dit pad werden tussen 1942 en 1943 meer dan 1700000 Joden naar de gaskamers gejaagd van vernietigingskamp Sobibor. Het was gelegen naast de boerderij in kamp 2 en leidde naar de gaskamers in kamp 3.
Bijschrift: Wachthuisje bij de ingang van het voormalige vernietigingskamp Sobibor in 1944
Download foto
Over Stichting Sobibor en Audiodroom
Stichting Sobibor zet zich in door informatie en educatie voor herinnering aan het vernietigingskamp Sobibor. www.sobibor.org
Audiodroom Podcastproducties is gespecialiseerd in het maken van hoogwaardige, verhalende podcasts.
Noot voor de redactie – niet voor publicatie
Voor recensie-exemplaren van de podcastserie:
📧 richard@audiodroom.nl
Voor meer informatie over de podcast en de foto’s:
📧 patty-lou@audiodroom.nl
📧 bernolf.kramer@sobibor.org