Tien jaar na de dood van Jules Schelvis en vijf jaar na oprichting van het Sobibor monument bij het Vondelpark met de titel ‘Sobibor – En wat doe jij?’, kwamen wij weer bijeen om samen de dag te herdenken waarop Jules Schelvis op transport naar Sobibor ging.
Om 15.30, toen jongeren van Theater na de Dam de voorstelling Tekenen van de Tijd speelden, was de Duitse kunstenares Raphaela Kula al bijna geheel verdwenen achter een vlechtwerk bij het hek van het Vondelpark. Zij ging, als eerbetoon aan Jules, in gesprek over de betekenis van herdenken en over de verbondenheid van plek, tijd en herinnering.
Evenals de voorstelling van de jongeren, maakte zij ook de verbinding van het verleden met het heden. Verbondenheid van jongeren met het verleden, lessen die we kunnen leren uit het verleden en de noodzaak om te herdenken.
We werden toegesproken door Christine Gispen-de Wied, voorzitter van Stichting Sobibor, die ons herinnerde aan Jules en het monument dat er nu vijf jaar staat, Niels van Deuren, initiatiefnemer van het monument, blikte terug op deze vijf jaar en vroeg zich af wat ‘En wat doe jij’ voor hem betekent in deze tijd. Zijn conclusie: ‘er is zoveel onrecht en het antwoord op wat ik zelf doe is vaak niet heldhaftig, maar gelukkig dwingt de spiegel mij erover na te blijven denken. Ronald Leopold, directeur van de Anne Frank Stichting sprak over de toenemende Jodenhaat in deze tijd en lessen die we niet leerden uit het verleden.
Drie scholieren lazen getuigenissen voor uit Sobibor van een getuige, een dader en een slachtoffer. De getuigenis van de dader uit 1975 was van Prokofij Businij. Hij was één van de Oekraïense bewakers, een zogenaamde Trawniki-man. Hij ontkende dat er een groep gevangenen ontsnapt was en ontkende vooral dat er Nederlanders waren in Sobibor. Nederland was een land waar hij nog nooit van gehoord had! Terwijl meer dan 33.000 Nederlanders in dit vernietigingskamp vermoord zijn!
Er werden twee nummers gezongen door Mirjam van Dam, begeleid door Ed Boekee. Een van deze nummers was een zelfgeschreven lied dat ze heeft gezongen bij het leggen van Stolpersteine. Het was een prachtig, ontroerend lied, over de stenen die geduldig in de straat liggen, naast elkaar, als stille getuigen van het leed dat de bewoners van de betreffende huizen aangedaan is.
Na afloop werden steentjes gelegd bij het monument en werd nagepraat in het Blauwe Theehuis. Het was een prachtige herdenking in een zonovergoten Vondelpark waar de Spiegel van het monument ons wijst op het feit dat we nooit mogen vergeten wat toen gebeurd is en wat nog steeds gebeurt in de wereld.
Jongeren van Theater na de Dam speelden de voorstelling Tekenen van de Tijd bij het monument.
De Duitse kunstenares Raphaela Kula voerde haar performance over verdwijnen/disappearing uit.
Getuigenissen werden gelezen van een slachtoffer, een dader en een omstander.
Ronald Leopold, directeur van de Anne Frank Stichting. was de spreker tijdens de herdenking.
Lees hier zijn toespraak.
Niels van Deuren, initiatiefnemer van het Sobibor monument, keek terug op 5 jaar Sobibor monument
De muziek werd verzorgd door Mirjam van Dam en Ed Boekee
Als afsluiting worden er steentjes gelegd bij het monument.
