Op 11 oktober 2026 stond het verzetsmuseum in samenwerking met Stichting Sobibor in het teken van Verzet en Hoop. Na een inleiding door Karlien Metz en Christine Gispen- de Wied, vertelde John Stienen over het Apeldoornse Bosch en psychiatrische instellingen in relatie tot het vernietigingskamp Sobibor . Veel mensen weten dat er vanuit het Apeldoornse Bos psychiatrische patiënten met begeleiders naar Auschwitz werden gedeporteerd, maar niet dat er ook een groep personeelsleden en Joodse psychiatrische patiënten uit andere instellingen naar Westerbork werden gebracht. En vandaaruit naar Sobibor. Eli Asser was ten tijde van de ontruiming in januari 1943 leerling-verpleger in het Apeldoornse Bosch en wist net op tijd met zijn vriendin Eva Croiset te ontsnappen door over een sloot naar de vrijheid te springen.
Jaren later stond Eli Asser met zijn dochter Hella de Jonge voor diezelfde sloot en vertelde haar dat zij er niet zou zijn geweest als hij die sprong niet had gewaagd. Na de lezing van John Stienen, ging Bernolf Kramer in gesprek met John en Hella de Jonge, over verzet en hoop en hoe die thema’s terug komen in beider werk. Hij legde een mooie link naar de kunst van Hella de Jonge, die zij op tot en met 7 februari 2027 te exposeert in het Verzetsmuseum in Amsterdam.
Hella verbindt in haar werk persoonlijke verhalen uit de Tweede Wereldoorlog met recentere oorlogen en trekt zich het lot aan van alle mensen uit oorlogsgebieden. Zij laat in haar werk ook verzet en hoop zien. Aan het eind van de dag werd het publiek door Hella meegenomen door de tentoonstelling van haar werk en kon ze laten zien hoe ze vanuit beeldhouwkunst naar schilderen in 3-D en tweedimensionaal werk is gekomen. Het was aangrijpend om te horen dat het Syrische jongetje op het strand, door haar geschilderd, haar deed denken aan hoe ze haar eigen zoontje dood aantrof in zijn bedje.
Tenslotte werd de Jules Schelvis Scholierenprijs 2026 uitgereikt aan Rosa Bo Visser en en Valérie Dekker. Rosa Bo vertelde het ontroerende verhaal hoe zij bij de herdenking in Sobibor luisterde naar haar moeder die daar ook was met de verdiepingsreis en die het gedicht voorlas over Ben Ali Libi, de goochelaar. Zij raakte daardoor ontroerd en Rosa Bo en Valérie hielden vervolgens elkaar stevig vast tijdens het moment stilte. Daarna liepen ze samen langs de plek waar het haar van de vrouwen werd geschoren voordat zij naar de gaskamers gingen. Daar bedachten ze het winnende ontwerp van een monument voor de vrouwen die vermoord zijn in Sobibor.
Het monument laat twee vrouwenfiguren zonder gezicht zien, met op de achtergrond geblurde foto’s van vrouwen die zijn vermoord in Sobibor, waardoor ze juist wel een gezicht krijgen, maar tegelijkertijd staan voor alle vrouwen die er niet afgebeeld worden. Zoals in het juryrapport staat: Het monument verbeeldt op een ontroerende wijze waarden als zorg, liefde en menselijkheid midden in een omgeving van vernietiging. Met hun ontwerp vragen zij aandacht voor de uitgewiste identiteiten van de slachtoffers en manen zij tot waakzaamheid in het heden.
De bijeenkomst was een mooi geheel, waarbij alles uiteindelijk bij elkaar kwam en er na het verzet toch hoop overblijft voor een betere toekomst.
