All Posts By

Ingrid Zylstra

Terugblik herdenking kindertransporten vught 2022

By Nieuws

Je bent pas vergeten, als we je naam niet meer noemen.’ Het is zondagmiddag 12 juni als bezoekers, genodigden, passanten, nabestaanden en anderen na twee jaar weer samenkomen voor de herdenking van de kindertransporten, jaarlijks rond 6 en 7 juni georganiseerd door Nationaal Monument Kamp Vught in samenwerking met Stichting Sobibor. Namens onze stichting zijn Christine Gispen-de Wied, Marijke Sterman-Vleeschdraager en Bernolf Kramer aanwezig.

De ceremonie werd dit jaar voor het eerst geleid door twee leerlingen, Chrissie en Reinout, van groep 7 van basisschool De Schalm in Vught. Het laat de kracht van kinderen zien. Maar het staat ook in schril contrast met de levens van de bijna 1300 kinderen in de leeftijd van 0 tot 16 jaar, die nooit de kans hebben gekregen om te ontdekken wat het leven hen te bieden had en na aankomst in Sobibor direct zijn vermoord.
Ik blijf het daarom confronterend vinden als kinderen hardop de namen noemen van andere kinderen. Van leeftijdgenoten die op transport zijn gegaan, via Westerbork naar Sobibor. En als ik daar op 12 juni in Vught zit, samen met mijn dochter, realiseer ik mij nogmaals dat dit nog altijd opnieuw kan gebeuren. En precies daarom ben ik aanwezig, in de zon, met ruisende bomen en kwetterende vogels om mij heen.

De SS neemt begin juni 1943 een ongekende beslissing om ‘orde’ in het kamp te creëren: “Op hoog bevel van elders moeten alle kinderen van 0 tot circa 16 jaar het kamp verlaten…”. Officieel werd gezegd dat de kinderen naar een speciaal ‘Kinderlager’ gingen. De volgende dag werden de namen van de kinderen definitief bekendgemaakt. Moeders en vaders mochten mee. De chaos en verbijstering was groot. Op 6 juni werden de kinderen tot en met 3 jaar, vergezeld door vader en/of moeder, gedeporteerd. Op 7 juni waren de kinderen van 4 tot en met 16 jaar aan de beurt.

Bijzonder was de aanwezigheid van Evelyn Askolovitch-Sulzbach (1938). Zij ontkwam op het laatste moment aan de kindertransporten en overleefde de kampen Westerbork en Bergen-Belsen. Zij bezocht voor het eerst voormalig Kamp Vught. “Ik vertel omdat niemand dit vergeten mag, en ik vertel het nu hier, op dezelfde plaats waar het gebeurd is, in Vught, want we moeten allemaal oppassen, dat zoiets nooit meer kan gebeuren, dat het mogelijk is dat een vreedzaam land waar Christenen en Joden samen leefde, vriendschappelijk, ze hadden dezelfde beroepen: bakkers, kruideniers, dokters, studenten, melkboeren, dat zo een land, bijna van de ene dag op de andere, antisemitisch werd, gehoorzaamde aan de Nazi’s en de Joden doodde.”

Ik was er deze middag samen met mijn dochter van 9. De volgende woorden van Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp emotioneerde mij om die reden. “Bij herdenken hoort het terug volgen van het spoor. Je inleven in hoe het moet zijn geweest. Je voor te stellen dat het je éigen kinderen zouden zijn, die hier in die jaren zouden moeten rondlopen. Alleen bij de gedachte al sluit de kou zich om je hart. Maar bij herdenkingen hoort óók een boodschap van hoop, met alleen het bewenen van de vermoordde kinderen zouden we ze tekort doen.”

Daar zat ik dan met mijn dochter aan mijn zijde. Een vader met zijn kind, zoals het 79 jaar geleden ook was in Vught. Samen zijn we stil en leggen we bloemen bij het namenmonument. We pakken elkaars hand en woorden zijn niet nodig. We realiseren ons beiden dat wij later die middag gewoon een ijsje kunnen halen. Wij kunnen vlinders vastmaken aan het prikkeldraad bij de kampgracht zonder nare gevolgen. Maar vooral dat wij als een vrij mens de deur uit kunnen lopen… om iets van het leven te maken…

Bernolf Kramer, secretaris

Vacatures bestuur vervuld

By Nieuws

Vacatures bij Stichting Sobibor zijn vervuld

 – secretaris en bestuurslid Jeugd

Stichting Sobibor stelt zich ten doel het voormalig vernietigingskamp Sobibor onder de publieke aandacht te brengen en de herinnering in stand te houden aan allen die gedeporteerd zijn naar Sobibor, met bijzondere aandacht voor de 34.313 Joden die tijdens WOII vanuit Westerbork in 19 transporten naar het vernietigingskamp Sobibor in het door de nazi’s bezette Polen zijn gedeporteerd en daar, of in de omgeving, zijn vermoord.

Enerzijds richt Stichting Sobibor zich op nabestaanden. Naast het organiseren van herdenkingsreizen, herdenking van de kindertransporten vanuit Kamp Vught, de herdenking van de opstand op 14 oktober en de mogelijkheid om stenen te leggen in de nieuw in te richten gedenklaan in Sobibor, vertegenwoordigen wij ook de nabestaanden als gesprekspartner voor alle zaken rondom het terrein en het nieuwe museum.

Anderzijds richt Stichting Sobibor zich op educatie en de jeugd. In 2015 is de stichting begonnen met een lerarenproject, waarbij docenten uit het middelbaar onderwijs financieel ondersteund worden om onder leiding van de stichting de Aktion Reinhard kampen te bezoeken. Daarmee beogen wij hun kennis over dit stuk van de geschiedenis op een hoger plan te brengen, wat uiteindelijk leidt tot meer kennis en betere kennisoverdracht. Ook is de stichting onderdeel van de jaarlijkse Internationale Jeugd Conferentie in Sobibor, de stichting financiert de reis van enkele scholieren die vier dagen in de omgeving van Sobibor met leerlingen uit andere landen optrekken, Majdanek en Sobibor bezoeken, een rondleiding krijgen door Lublin met de nadruk op de Joodse geschiedenis en gesprekken voeren in internationaal gemengde groepen over hoe in de verschillende landen de geschiedenis beleefd en herdacht wordt.

Stichting Sobibor is een vrijwilligersorganisatie en de bestuurders krijgen geen vergoeding voor het werk wat zij doen. Het bestuur bestaat uit een aantal mensen met een Joodse achtergrond, waarvan hun familieleden zijn omgebracht in Sobibor en een aantal zonder Joodse achtergrond, die vanuit hun wetenschappelijke carrière betrokken zijn of zich betrokken voelen bij Sobibor.

Verantwoordelijkheden secretaris

  • voorbereiden bestuursvergaderingen, agenda en notulen
  • beheer actiepunten uit vergadering
  • beheer info mailbox

Verantwoordelijkheden bestuurslid Jeugd

  • Bestuurlijke verantwoordelijkheid Internationale Jeugdconferentie
  • Bestuurlijke verantwoordelijkheid voor het nieuw in te richten Jeugdprogramma in samenhang met de Internationale Jeugdconferentie
  • Organisatie en logistiek van de jaarlijks uit te reiken Jules Schelvis Scholierenprijs

De procedures is gesloten, de vacatures zijn vervuld.

Jules Schelvis Scholierenprijs 2021 uitreiking

By Nieuws

Jules Schelvis Scholierenprijs

Stichting Sobibor heeft in het 100e geboortejaar van haar oprichter Jules Schelvis de Young Ambassadors Award omgedoopt in Jules Schelvis Scholierenprijs. Zijn motto ‘jullie moeten deze verhalen verder vertellen’ wordt hiermee geëerd. Jules Schelvis richtte zich vooral op jongeren om de verhalen over de vernietigingskampen door te vertellen. Immers, de nieuwe generatie is de toekomst, zij kan zorgen voor een betere wereld door in gesprek te gaan over uitsluiting, discriminatie en onverdraagzaamheid. De prijs wordt uitgereikt aan scholieren uit het voortgezet onderwijs, VMBO, HAVO, VWO, Gymnasium, die ‘op bijzondere wijze het voormalige vernietigingskamp Sobibor in de schijnwerpers zetten en zich betrokken voelen bij te dragen aan de blijvende herinnering aan Sobibor’. Jules Schelvis (1921-2016) was de enige overlevende van het 14e transport naar het vernietigingskamp Sobibor. Het is zijn verdienste geweest Sobibor in binnen- en buitenland op de kaart te zetten. Naar Sobibor werden 34.313 Joden gedeporteerd vanuit Westerbork. Slechts 18 van hen overleefden.

De winnaars

Dit jaar gaat de prijs naar Enna Schut, Annejet Vonk en Anne Rittersma, afgelopen jaar leerlingen VWO-6 van het Streek Lyceum in Ede. De Jules Schelvis Scholierenprijs bestaat uit een oorkonde en een bedrag van €250,-. De prijs wordt hen toegekend op voorspraak van de jury bestaande uit Doede Sijtsma, vertegenwoordiger van de provincies Gelderland en Zuid-Holland in Duitsland (standplaats Düsseldorf), Jeroen van den Eijnde, directeur Nationaal Monument Kamp Vught en Maarten Eddes, oud-voorzitter Stichting Sobibor. Enna, Anne en Annejet gingen alle drie in 2019 mee met de Internationale Jeugdconferentie naar Polen, die jaarlijks rond 14 oktober wordt georganiseerd door de provincie Gelderland, Stichting Sobibor en de Stichting Pools-Duitse Verzoening. Zij krijgen de prijs voor hun profielwerkstuk ‘De bekendheid van Sobibor’ waarin zij beschrijven waarom Sobibor zo lang onder de radar is gebleven. Aanvullend maakten zij een boekje ‘Veertien personen – Veertien verhalen’, dat een gezicht gaf aan slachtoffers uit hun gemeente. De jury hierover ‘Een persoonlijke dimensie die benadrukt dat het doel van de nazi’s – het uitwissen van het Jodendom – niet is bereikt. De scholieren hebben hiermee een voorbeeld gesteld hoe anderen en andere scholen in hun eigen gemeenschap de herinnering aan de slachtoffers van Sobibor levend kunnen houden’.

Een bijzondere vermelding door de jury wordt toegekend aan Maisie Barnett, die op 12-jarige leeftijd voor haar bat mitswa het leven van een voor haar onbekend slachtoffertje in beeld bracht. Zij mag deelnemen aan de Internationale Jeugdconferentie.

De Jules Schelvis Scholierenprijs is op 28 oktober uitgereikt tijdens de jaarlijkse herdenking van de Opstand in Sobibor (1943) in het Verzetsmuseum.

 

28 oktober Verzetsmuseum Amsterdam bijeenkomst

By Nieuws

Sobiborbijeenkomst: van nieuwe vondsten naar nieuwe inzichten

Het Verzetsmuseum Amsterdam en Stichting Sobibor organiseren de Sobiborbijeenkomst jaarlijks ter herdenking van de opstand in vernietigingskamp Sobibor in oktober 1943.

Dit jaar neemt historisch onderzoeker Jos Sinnema u mee in het verhaal achter een recent opgedoken brief uit 1945 van Jules Schelvis, een van de zeer weinige overlevenden van de transporten  naar Sobibor. De brief geeft een levensteken aan zijn familie, ging verloren en is en na 75 jaar alsnog bezorgd. Het is een aangrijpend relaas over de verschrikkingen in het kamp. Er is nog een belangrijk document van Jules verloren gegaan, weet Sinnema. Hij hoopt ook dat te vinden.

Willem van Norel, docent geschiedenis en begeleider van educatieve reizen naar Sobibor, betrekt jongeren bij het gesprek. Hoe belangrijk is het dat we blijven zoeken naar nieuwe documenten? Wat kunnen deze  toevoegen aan ons begrip van en onze kijk op de geschiedenis? Aansluitend wordt de Jules Schelvis Scholieren Prijs 2021 uitgereikt.

Donderdag 28 oktober 2021 van 16.00 tot 18.00 uur

Toegang:  € 15,00 / € 10,00 voor Vrienden Verzetsmuseum, donateurs Stichting Sobibor, Museumkaart- en Stadpashouders.

Koop hier een ticket. Of kijk mee via de livestream.

U hebt voor de bijeenkomst een vaccinatiebewijs of QR code op de coronacheck-app of een geldig negatief testbewijs nodig.

Lees hier meer over de brief van Jules Schelvis.

Sobibor gesloten voor een jaar

By Nieuws

Wij delen u mede dat vanaf 16 augustus 2021 het terrein van het Museum en de Herdenkingsplaats in Sobibor gesloten zal zijn. Het museumgebouw met de permanente tentoonstelling “SS-Sonderkommando Sobibor. Het Duitse vernietigingskamp 1942-1943” zal wel open blijven voor bezoekers.

Het terrein van het voormalige kamp zal gedurende ongeveer 12 maanden gesloten blijven wegens lopende bouwwerkzaamheden. Tijdens deze laatste fase van de oprichting van het nieuwe museum zal de nieuwe herdenkingsplaats worden gecreëerd en gecombineerd met de nieuwe ruimtelijke inrichting van het terrein van het voormalige vernietigingskamp Sobibor.

Verplaatsing herdenkingsstenen

By Nieuws

Omdat in het gehele plan van de herinrichting van het voormalige vernietigingskamp Sobibor de oorspronkelijk door Bildungswerk Stanilaw Hantz (BSH) samen met de Stichting Sobibor ingerichte Herdenkingslaan anders ingericht gaat worden, moesten de herdenkingsstenen tijdelijk een andere plaats krijgen. Dit heeft plaatsgevonden op 14 september. Om erop toe te zien dat dit met respect zou gebeuren, zijn bestuursleden Ingrid Zylstra en Marijke Sterman naar Sobibor gereisd om daarbij aanwezig te zijn. Ook waren  vertegenwoordigers van BSH aanwezig.
Wij kunnen degenen die een herdenkingssteen in Sobibor hebben ervan verzekeren dat de verplaatsing van de stenen met groot respect en zorgvuldigheid is gebeurd.

Vóór het verplaatsen van de stenen vond een kleine ceremonie plaats met een aantal toespraken en werd informatie over de werkwijze gegeven door het hoofd van het Museum Sobibor Tomasz Oleksy-Zborowski.
Daarna konden we onze “eigen” steen zelf, of met hulp, naar de plek brengen, waar ze zullen rusten tot de nieuwe herdenkingslaan en de nieuwe naamplaatjes klaar zijn. Toegelicht werd dat er soms wat onjuistheden op de oude naamplaatjes staan die aangepast zullen worden. Alle overige stenen werden met een tractor met een laadbak verplaatst. De stenen werden stuk voor stuk in de laadbak gelegd en ter plekke weer stuk voor stuk naast elkaar neergelegd. Omdat er slechts een aantal stenen per keer verplaatst werden, duur de het een heel tijdje voordat alle stenen waren overgebracht.
Uiteraard worden wij op de hoogte gehouden van de stand van zaken rondom de nieuwe plaats van de stenen en houden wij u op de hoogte.

Geschiedenis Werkplaats

By Nieuws

Voor studenten van de tweedegraads lerarenopleiding Geschiedenis van de NHL Stenden Hogeschool Leeuwarden staat in hun tweede jaar de Geschiedenis Werkplaats op het programma.

Binnen deze studieruimte voeren zij een opdracht uit voor een maatschappelijke organisatie gerelateerd aan een historisch thema. Zo leggen zij concreet een maatschappelijk relevante verbinding tussen hun opleiding en de hedendaagse samenleving.

Afgelopen jaar hebben twee teams van studenten zo’n opdracht binnen het kader van de Geschiedenis Werkplaats uitgevoerd voor Stichting Sobibor.

Rebecca Boer en Eline Duineveld hebben onderzoek gedaan naar Friese struikelstenen of ‘stroffelstienen’ die specifiek gerelateerd zijn aan inwoners van Friesland die vermoord zijn in Sobibor.  Bij de struikelstenen maakten zij ook korte biografieën. In de Harlinger Courant verscheen een artikel over de studieopdracht.

Drie andere studenten Léon Postma, Harmen ten Hoeve en Rimmer Bakker deden onderzoek naar het mogelijke verband tussen Joodse onderduikers in Friesland in relatie tot het aantal Friese Joden die zijn weggevoerd, ook naar Sobibor.

Als Stichting Sobibor zijn wij blij met deze betrokkenheid van HBO-studenten bij het verhaal van Sobibor. De aandacht en interesse van deze toekomstige docenten geschiedenis passen naadloos bij de doelstelling van informatie en educatie.

Eline Duineveld (links) en Rebecca Boer bij de Struikelstenen voor de familie Polak in de William Boothstraat in Harlingen. (Foto: Joachim de Ruijter/Harlinger Courant)

Drie andere studenten Léon Postma, Harmen ten Hoeve en Rimmer Bakker deden onderzoek naar het mogelijke verband tussen Joodse onderduikers in Friesland in relatie tot het aantal Friese Joden die zijn weggevoerd, ook naar Sobibor.

Als Stichting Sobibor zijn wij blij met deze betrokkenheid van HBO-studenten bij het verhaal van Sobibor. De aandacht en interesse van deze toekomstige docenten geschiedenis passen naadloos bij de doelstelling van informatie en educatie.

Herdenking kindertransporten Vught 2021

By Nieuws

Elk jaar op de eerste zondag van juni herdenkt Nationaal Monument Kamp Vught in samenwerking met Stichting Sobibor de kindertransporten van 6 en 7 juni 1943. Bijna 1.300 Joodse kinderen werden toen vanuit Kamp Vught gedeporteerd naar het vernietigingskamp Sobibor in bezet Polen, waar ze kort na aankomst werden vergast. Nationaal Monument Kamp Vught en Stichting Sobibor staan daar dit jaar bij stil met een herdenkingsprogramma op zondag 6 juni, dat wordt uitgezonden bij Omroep Brabant (vanaf 7.14 uur met herhalingen tot 16.15 uur). Ook is de herdenking te kijken via het YouTube-kanaal van NM Kamp Vught. Net als in 2021 kan vanwege de coronamaatregelen geen publieke herdenking plaatsvinden.

Oma Lotty
In de herdenkingsuitzending vertellen Selma en Esther Huffener over hun oma Lotty Huffener-Veffer. Zij moest in juni 1943 in Kamp Vught afscheid nemen van haar 15-jarige zusje Carla en haar ouders. Een paar dagen later werden zij vermoord in Sobibor. Selma en Esther vertellen over het leven van hun oma, die meerdere kampen overleefde, en hoe zij zich altijd heeft ingezet voor de nagedachtenis aan de vermoorde kinderen. In 1999 onthulde Lotty in voormalig Kamp Vught het kindermonument. Op het monument zijn de namen te lezen van de vermoorde kinderen, waaronder die van Lotty’s zusje Carla.

Bloemen en vlinders
Opperrabbijn Binyomin Jacobs spreekt een kort gedenkwoord uit. Jeroen van den Eijnde, directeur van Nationaal Monument Kamp Vught, en Christine Gispen-de Wied, voorzitter van Stichting Sobibor, leggen een bloemstuk. Ook Esther en Selma Huffener leggen een bloemstuk, namens de nabestaanden. Leerlingen van de Vughtse basisschool De Schalm lezen namen voor van de kinderen die werden weggevoerd. De leerlingen uit groep 7 bevestigen hun zelfgemaakte vlinders op het kindermonument en in het prikkeldraad. Ook leerlingen van andere scholen, die dit jaar niet konden komen voor een rondleiding hebben vlinders gemaakt die aan het prikkeldraad worden gehangen.

Achtergrond
De kindertransporten was een van de meest dramatische gebeurtenissen uit de geschiedenis van Kamp Vught. In mei 1943 waren er bijna 1.800 Joodse kinderen in Kamp Vught. Veel kinderen stierven door ziekte en gebrek, iets dat buiten het kamp bekend werd. Om aan die berichten een einde te maken, nam de SS maatregelen. Op 5 juni schreef de Joodse kampleiding: “Op hoog bevel van elders, moeten alle kinderen van 0 tot 16 jaar het kamp verlaten om, zoals men ons mededeelde, in een speciaal Kinderkamp te worden ondergebracht.” Er ontstond grote paniek.

Verscheurd
Op zondag 6 juni 1943 regende het onafgebroken. De jongste Joodse kinderen moesten vertrekken en hun moeders gingen verplicht mee. Op 7 juni volgden de oudere kinderen, met een of beide  ouders. In totaal werden 3.014 ouders en kinderen afgevoerd in goederenwagons. De Joodse Klaartje de Zwarte-Walvisch schreef in haar dagboek: “Zoals men wel eens onwillekeurig een stukje papier versnippert, zo werden harten en zielen verscheurd en uit elkaar gerukt. Alles ging aan flarden. Alles werd vertrapt.” Op het kindermonument zijn in bronzen platen de namen van de in juni 1943 weggevoerde kinderen verwerkt. Veel mensen noemen het kindermonument een van de meest indrukwekkende plekken van hun bezoek aan Nationaal Monument Kamp Vught.