All Posts By

Ingrid Zylstra

Sobibor herdenking 2022

By Nieuws

Zondag 20 november (nog tijdens de sluiting van het museum) vindt de  jaarlijkse Sobibor-bijeenkomst ter herdenking van de opstand in kamp Sobibor plaats, georganiseerd in samenwerking met het Verzetsmuseum Amsterdam. Thema dit jaar is de soms pijnlijke scheiding van Joodse onderduikkinderen van hun pleegouders na de oorlog. 

Hoofdspreker is Thomas Sijtsma, schrijver van het boek Verloren oorlogskind (verkrijgbaar bij o.a. Bol). 

Philip Frank en Loek van Mourik vertellen over hun persoonlijke ervaringen. 

Aanvang 15.00 uur; inloop 14.30 uur. 

Toegang: € 15,00 of € 10,00 voor Vrienden Verzetsmuseum, donateurs Stichting Sobibor, en houders van Museumkaart en Stadspas. 

Adres: Plantage Kerklaan 61, 1018 CX Amsterdam

Ook kunt u alvast online een toegangsbewijs aanschaffen.

Rachel Borzykowskipenning 2022

By Nieuws

Uitreiking Rachel Borzykowskipenning aan twee Poolse leerkrachten 

De Rachel Borzykowskipenning wordt jaarlijks toegekend aan iemand door wiens werk en persoonlijke inzet op bijzondere wijze aan de doelstelling van Stichting Sobibor is bijgedragen: het vergroten van de bekendheid met het voormalige vernietigingskamp Sobibor en alles wat zich daar tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft afgespeeld.

Wie was Rachel Borzykowski

Rachel Borzykowski (1923-1943) was de eerste echtgenote van Jules Schelvis, oprichter van Stichting Sobibor en enige overlevende van het 14e transport vanuit Westerbork naar het nazi vernietigingskamp Sobibor. Rachel en Jules ontmoetten elkaar in Amsterdam. Haar ouders waren vóór de oorlog het antisemitische Polen ontvlucht. Hoewel Rachel in Amsterdam geboren was, werden zij en haar ouders als buitenlanders beschouwd. Toen de bezetter bekend maakte dat buitenlandse Joden zich moesten melden ‘voor werk elders’, besloten ze te trouwen, zodat Rachel de Nederlandse nationaliteit zou verwerven om daarmee deportatie te voorkomen. Vanaf 15 juli 1942 begonnen de transporten vanuit Westerbork van zowel Nederlandse als buitenlandse Joden, in eerste instantie naar Auschwitz. In mei ‘43 werden ze in hun woning gearresteerd en naar Westerbork gestuurd. Vandaar werden ze een week later op 1 juni naar het ‘onbekende’ oosten gedeporteerd. Jules werd na aankomst in Sobibor elders tewerk gesteld. Rachel en haar ouders werden direct na aankomst vergast. Jules Schelvis heeft een groot deel van zijn leven besteed aan het opschrijven en vertellen van wat er in de oorlog met de joden gebeurd was. De manier waarop hij dat gedaan heeft, heeft velen ontroerd, zo ook Koning Willem Alexander, die zijn ontmoeting met Jules Schelvis en het verhaal over Rachel memoreerde in zijn toespraak op 4 mei 2020 op de Dam.

Uitreiking

Dit jaar wordt de penning uitgereikt aan Iwona Kryczka en Joanna Daszczuk, twee leraressen die sinds 2008 hun leerlingen meenemen naar Sobibor. De leerlingen ontmoeten daar Nederlandse nabestaanden van slachtoffers die met Stichting Sobibor de Herdenkingsreis maken. Het uitwisselen van verhalen en ervaringen is indrukwekkend voor beiden: de leerlingen beseffen de realiteit van wat er destijds in de Tweede Wereldoorlog gebeurd is op die plek en praten graag verder over hoe zij omgaan met antisemitisme, discriminatie en onverdraagzaamheid. Het gezamenlijk herdenken in Sobibor en het noemen van namen van Poolse slachtoffers waar de leerlingen zelf naar op zoek zijn gegaan, maakt het intiem en tastbaar. De Zapora school waar de twee leraressen aan verbonden zijn geeft alle ruimte om dit onderwerp binnen de school uit te dragen. Dat dit niet overal in Polen gebeurt, valt regelmatig in de media te lezen. De rector van de school Urszula Slawek is met recht trots dat het werk van haar docenten met deze bijzondere prijs beloond wordt. Stichting Sobibor reikt de twee penningen en het bijbehorende bedrag van €500,- uit op 14 oktober in Sobibor. Veertien oktober is de dag dat de opstand (1943) in Sobibor herdacht wordt. De Nederlandse ambassadeur Daphne Bergsma, een delegatie van de Provincie Gelderland en partnerorganisatie Bildungswerk Stanislaw Hantz zijn bij de uitreiking aanwezig.

 

Terugblik verdiepingsreis 2022

By Nieuws

In september reisden de deelnemers aan de verdiepingsreis door Oost-Polen langs de grenzen van Oekraïne en Wit-Rusland, in wat eens het Generaal-gouvernement was. Het gebied waar 80 jaar geleden, onder de codenaam Aktion Reinhard, één van de grootste niet-militaire operaties tijdens de Tweede Wereldoorlog plaatsvond. Er werden in 1942 en 1943 ongeveer 1,5 tot 2 miljoen Joden vermoord.
We bezochten de voormalige getto’s van Izbica, Lublin, Chelm, Wlodawa, Siedlce, Piaski en Warschau. De vernietigingskampen Bełżec, Sobibór en Treblinka. De kampen Majdanek en Alter Flughafen in Lublin en in Trawniki de oude steenfabriek. We waren op verlaten en soms ook vergeten Joodse begraafplaatsen, op plekken van massa-executies en massagraven. In Sobibor herdachten we de 34000 Nederlandse Joden die daar zijn vermoord. Het Polin museum liet ons tot slot de duizendjarige geschiedenis en cultuur zien van de Poolse Joden. We spraken over holocausteducatie en over de situatie in buurland Oekraïne.

Een week vol vragen en gedachten over de rol van daders, omstanders en slachtoffers. Het waren uiteindelijk allemaal hele gewone mensen…

“De combinatie van het gebruik van getuigenverklaringen, historische foto’s alsook de aanwezigheid op locaties waar daadwerkelijk de holocaust plaatsvond, geeft een zeer overtuigend en indrukwekkend beeld. Stichting Sobibor slaagt erin om een van de grootste en gruwelijkste niet-militaire operaties van de Tweede Wereldoorlog heel concreet uit te werken, waardoor slachtoffers weer een gezicht krijgen.” Aldus een deelnemer van de 2022-reis, Henk Vlieger.

Kortom: een week vol herinneren door informatie en educatie die op ieder van ons heel veel indruk heeft gemaakt en waar we nog wel even over moet nadenken en stil van zijn… en die een vervolg krijgt in oa onderwijs en ons werk voor Stichting Sobibor.

Bernolf Kramer

Opgegraven voorwerpen uit Sobibor naar nieuw Holocaustmuseum

By Nieuws

Eind 2023 opent het Nationaal Holocaustmuseum. Het wordt het eerste en enige museum dat de geschiedenis van de Jodenvervolging in heel Nederland vertelt. Een geschiedenis van uitsluiting, vervolging en moord. En soms ook van redding, overleving en solidariteit. Hier komen bezoekers te weten hoe de Sjoa heeft kunnen gebeuren, wie de slachtoffers en verantwoordelijken waren – en hoe we kunnen voorkomen dat dit opnieuw gebeurt. Het Nationaal Holocaustmuseum is de plaats waar de slachtoffers worden herdacht en de gevolgen van onverschilligheid en discriminatie, toen en nu, worden besproken.

Een archeologisch onderzoeksteam groef op de plek waar het vernietigingskamp Sobibor stond, om zo de lay-out van het kamp te reconstrueren. Een aantal voorwerpen dat het team in de grond vond, komt naar het Nationaal Holocaustmuseum dat eind 2023 opent in Amsterdam.

Lees het persbericht van het museum.

Terugblik herdenking kindertransporten vught 2022

By Nieuws

Je bent pas vergeten, als we je naam niet meer noemen.’ Het is zondagmiddag 12 juni als bezoekers, genodigden, passanten, nabestaanden en anderen na twee jaar weer samenkomen voor de herdenking van de kindertransporten, jaarlijks rond 6 en 7 juni georganiseerd door Nationaal Monument Kamp Vught in samenwerking met Stichting Sobibor. Namens onze stichting zijn Christine Gispen-de Wied, Marijke Sterman-Vleeschdraager en Bernolf Kramer aanwezig.

De ceremonie werd dit jaar voor het eerst geleid door twee leerlingen, Chrissie en Reinout, van groep 7 van basisschool De Schalm in Vught. Het laat de kracht van kinderen zien. Maar het staat ook in schril contrast met de levens van de bijna 1300 kinderen in de leeftijd van 0 tot 16 jaar, die nooit de kans hebben gekregen om te ontdekken wat het leven hen te bieden had en na aankomst in Sobibor direct zijn vermoord.
Ik blijf het daarom confronterend vinden als kinderen hardop de namen noemen van andere kinderen. Van leeftijdgenoten die op transport zijn gegaan, via Westerbork naar Sobibor. En als ik daar op 12 juni in Vught zit, samen met mijn dochter, realiseer ik mij nogmaals dat dit nog altijd opnieuw kan gebeuren. En precies daarom ben ik aanwezig, in de zon, met ruisende bomen en kwetterende vogels om mij heen.

De SS neemt begin juni 1943 een ongekende beslissing om ‘orde’ in het kamp te creëren: “Op hoog bevel van elders moeten alle kinderen van 0 tot circa 16 jaar het kamp verlaten…”. Officieel werd gezegd dat de kinderen naar een speciaal ‘Kinderlager’ gingen. De volgende dag werden de namen van de kinderen definitief bekendgemaakt. Moeders en vaders mochten mee. De chaos en verbijstering was groot. Op 6 juni werden de kinderen tot en met 3 jaar, vergezeld door vader en/of moeder, gedeporteerd. Op 7 juni waren de kinderen van 4 tot en met 16 jaar aan de beurt.

Bijzonder was de aanwezigheid van Evelyn Askolovitch-Sulzbach (1938). Zij ontkwam op het laatste moment aan de kindertransporten en overleefde de kampen Westerbork en Bergen-Belsen. Zij bezocht voor het eerst voormalig Kamp Vught. “Ik vertel omdat niemand dit vergeten mag, en ik vertel het nu hier, op dezelfde plaats waar het gebeurd is, in Vught, want we moeten allemaal oppassen, dat zoiets nooit meer kan gebeuren, dat het mogelijk is dat een vreedzaam land waar Christenen en Joden samen leefde, vriendschappelijk, ze hadden dezelfde beroepen: bakkers, kruideniers, dokters, studenten, melkboeren, dat zo een land, bijna van de ene dag op de andere, antisemitisch werd, gehoorzaamde aan de Nazi’s en de Joden doodde.”

Ik was er deze middag samen met mijn dochter van 9. De volgende woorden van Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp emotioneerde mij om die reden. “Bij herdenken hoort het terug volgen van het spoor. Je inleven in hoe het moet zijn geweest. Je voor te stellen dat het je éigen kinderen zouden zijn, die hier in die jaren zouden moeten rondlopen. Alleen bij de gedachte al sluit de kou zich om je hart. Maar bij herdenkingen hoort óók een boodschap van hoop, met alleen het bewenen van de vermoordde kinderen zouden we ze tekort doen.”

Daar zat ik dan met mijn dochter aan mijn zijde. Een vader met zijn kind, zoals het 79 jaar geleden ook was in Vught. Samen zijn we stil en leggen we bloemen bij het namenmonument. We pakken elkaars hand en woorden zijn niet nodig. We realiseren ons beiden dat wij later die middag gewoon een ijsje kunnen halen. Wij kunnen vlinders vastmaken aan het prikkeldraad bij de kampgracht zonder nare gevolgen. Maar vooral dat wij als een vrij mens de deur uit kunnen lopen… om iets van het leven te maken…

Bernolf Kramer, secretaris

Vacatures bestuur vervuld

By Nieuws

Vacatures bij Stichting Sobibor zijn vervuld

 – secretaris en bestuurslid Jeugd

Stichting Sobibor stelt zich ten doel het voormalig vernietigingskamp Sobibor onder de publieke aandacht te brengen en de herinnering in stand te houden aan allen die gedeporteerd zijn naar Sobibor, met bijzondere aandacht voor de 34.313 Joden die tijdens WOII vanuit Westerbork in 19 transporten naar het vernietigingskamp Sobibor in het door de nazi’s bezette Polen zijn gedeporteerd en daar, of in de omgeving, zijn vermoord.

Enerzijds richt Stichting Sobibor zich op nabestaanden. Naast het organiseren van herdenkingsreizen, herdenking van de kindertransporten vanuit Kamp Vught, de herdenking van de opstand op 14 oktober en de mogelijkheid om stenen te leggen in de nieuw in te richten gedenklaan in Sobibor, vertegenwoordigen wij ook de nabestaanden als gesprekspartner voor alle zaken rondom het terrein en het nieuwe museum.

Anderzijds richt Stichting Sobibor zich op educatie en de jeugd. In 2015 is de stichting begonnen met een lerarenproject, waarbij docenten uit het middelbaar onderwijs financieel ondersteund worden om onder leiding van de stichting de Aktion Reinhard kampen te bezoeken. Daarmee beogen wij hun kennis over dit stuk van de geschiedenis op een hoger plan te brengen, wat uiteindelijk leidt tot meer kennis en betere kennisoverdracht. Ook is de stichting onderdeel van de jaarlijkse Internationale Jeugd Conferentie in Sobibor, de stichting financiert de reis van enkele scholieren die vier dagen in de omgeving van Sobibor met leerlingen uit andere landen optrekken, Majdanek en Sobibor bezoeken, een rondleiding krijgen door Lublin met de nadruk op de Joodse geschiedenis en gesprekken voeren in internationaal gemengde groepen over hoe in de verschillende landen de geschiedenis beleefd en herdacht wordt.

Stichting Sobibor is een vrijwilligersorganisatie en de bestuurders krijgen geen vergoeding voor het werk wat zij doen. Het bestuur bestaat uit een aantal mensen met een Joodse achtergrond, waarvan hun familieleden zijn omgebracht in Sobibor en een aantal zonder Joodse achtergrond, die vanuit hun wetenschappelijke carrière betrokken zijn of zich betrokken voelen bij Sobibor.

Verantwoordelijkheden secretaris

  • voorbereiden bestuursvergaderingen, agenda en notulen
  • beheer actiepunten uit vergadering
  • beheer info mailbox

Verantwoordelijkheden bestuurslid Jeugd

  • Bestuurlijke verantwoordelijkheid Internationale Jeugdconferentie
  • Bestuurlijke verantwoordelijkheid voor het nieuw in te richten Jeugdprogramma in samenhang met de Internationale Jeugdconferentie
  • Organisatie en logistiek van de jaarlijks uit te reiken Jules Schelvis Scholierenprijs

De procedures is gesloten, de vacatures zijn vervuld.

Jules Schelvis Scholierenprijs 2021 uitreiking

By Nieuws

Jules Schelvis Scholierenprijs

Stichting Sobibor heeft in het 100e geboortejaar van haar oprichter Jules Schelvis de Young Ambassadors Award omgedoopt in Jules Schelvis Scholierenprijs. Zijn motto ‘jullie moeten deze verhalen verder vertellen’ wordt hiermee geëerd. Jules Schelvis richtte zich vooral op jongeren om de verhalen over de vernietigingskampen door te vertellen. Immers, de nieuwe generatie is de toekomst, zij kan zorgen voor een betere wereld door in gesprek te gaan over uitsluiting, discriminatie en onverdraagzaamheid. De prijs wordt uitgereikt aan scholieren uit het voortgezet onderwijs, VMBO, HAVO, VWO, Gymnasium, die ‘op bijzondere wijze het voormalige vernietigingskamp Sobibor in de schijnwerpers zetten en zich betrokken voelen bij te dragen aan de blijvende herinnering aan Sobibor’. Jules Schelvis (1921-2016) was de enige overlevende van het 14e transport naar het vernietigingskamp Sobibor. Het is zijn verdienste geweest Sobibor in binnen- en buitenland op de kaart te zetten. Naar Sobibor werden 34.313 Joden gedeporteerd vanuit Westerbork. Slechts 18 van hen overleefden.

De winnaars

Dit jaar gaat de prijs naar Enna Schut, Annejet Vonk en Anne Rittersma, afgelopen jaar leerlingen VWO-6 van het Streek Lyceum in Ede. De Jules Schelvis Scholierenprijs bestaat uit een oorkonde en een bedrag van €250,-. De prijs wordt hen toegekend op voorspraak van de jury bestaande uit Doede Sijtsma, vertegenwoordiger van de provincies Gelderland en Zuid-Holland in Duitsland (standplaats Düsseldorf), Jeroen van den Eijnde, directeur Nationaal Monument Kamp Vught en Maarten Eddes, oud-voorzitter Stichting Sobibor. Enna, Anne en Annejet gingen alle drie in 2019 mee met de Internationale Jeugdconferentie naar Polen, die jaarlijks rond 14 oktober wordt georganiseerd door de provincie Gelderland, Stichting Sobibor en de Stichting Pools-Duitse Verzoening. Zij krijgen de prijs voor hun profielwerkstuk ‘De bekendheid van Sobibor’ waarin zij beschrijven waarom Sobibor zo lang onder de radar is gebleven. Aanvullend maakten zij een boekje ‘Veertien personen – Veertien verhalen’, dat een gezicht gaf aan slachtoffers uit hun gemeente. De jury hierover ‘Een persoonlijke dimensie die benadrukt dat het doel van de nazi’s – het uitwissen van het Jodendom – niet is bereikt. De scholieren hebben hiermee een voorbeeld gesteld hoe anderen en andere scholen in hun eigen gemeenschap de herinnering aan de slachtoffers van Sobibor levend kunnen houden’.

Een bijzondere vermelding door de jury wordt toegekend aan Maisie Barnett, die op 12-jarige leeftijd voor haar bat mitswa het leven van een voor haar onbekend slachtoffertje in beeld bracht. Zij mag deelnemen aan de Internationale Jeugdconferentie.

De Jules Schelvis Scholierenprijs is op 28 oktober uitgereikt tijdens de jaarlijkse herdenking van de Opstand in Sobibor (1943) in het Verzetsmuseum.

 

28 oktober Verzetsmuseum Amsterdam bijeenkomst

By Nieuws

Sobiborbijeenkomst: van nieuwe vondsten naar nieuwe inzichten

Het Verzetsmuseum Amsterdam en Stichting Sobibor organiseren de Sobiborbijeenkomst jaarlijks ter herdenking van de opstand in vernietigingskamp Sobibor in oktober 1943.

Dit jaar neemt historisch onderzoeker Jos Sinnema u mee in het verhaal achter een recent opgedoken brief uit 1945 van Jules Schelvis, een van de zeer weinige overlevenden van de transporten  naar Sobibor. De brief geeft een levensteken aan zijn familie, ging verloren en is en na 75 jaar alsnog bezorgd. Het is een aangrijpend relaas over de verschrikkingen in het kamp. Er is nog een belangrijk document van Jules verloren gegaan, weet Sinnema. Hij hoopt ook dat te vinden.

Willem van Norel, docent geschiedenis en begeleider van educatieve reizen naar Sobibor, betrekt jongeren bij het gesprek. Hoe belangrijk is het dat we blijven zoeken naar nieuwe documenten? Wat kunnen deze  toevoegen aan ons begrip van en onze kijk op de geschiedenis? Aansluitend wordt de Jules Schelvis Scholieren Prijs 2021 uitgereikt.

Donderdag 28 oktober 2021 van 16.00 tot 18.00 uur

Toegang:  € 15,00 / € 10,00 voor Vrienden Verzetsmuseum, donateurs Stichting Sobibor, Museumkaart- en Stadpashouders.

Koop hier een ticket. Of kijk mee via de livestream.

U hebt voor de bijeenkomst een vaccinatiebewijs of QR code op de coronacheck-app of een geldig negatief testbewijs nodig.

Lees hier meer over de brief van Jules Schelvis.